Tabela gęstości i twardości metali jubilerskich
Sprawdź gęstość i twardość najczęściej używanych metali w jubilerstwie: złota, srebra, platyny, palladu, tytanu, stali nierdzewnej i innych. Dane pomogą Ci dobrać odpowiedni materiał do projektu biżuterii oraz zrozumieć jego właściwości fizyczne i trwałość.
| Materiał / Stop | Gęstość (g/cm³) | Twardość (Mohsa) | Temperatura topnienia (°C) | Kolor | Uwagi / Zastosowanie |
|---|---|---|---|---|---|
| Złoto czyste | 19,30 | 2,5–3 | 1064 | Żółty | Bardzo miękkie; baza do stopów jubilerskich |
| Złoto 18K (Au 750) | 14,7–16,5 | 3–3,5 | 837–920 | Żółte / Różowe / Białe | Biżuteria wysokiej klasy |
| Złoto 14K (Au 585) | 12,9–14,6 | 3,5–4 | 820–900 | Żółte / Białe / Różowe | Najpopularniejsza próba w Polsce |
| Złoto 8K (Au 333) | 10,9–11,2 | 4–4,5 | 680–850 | Żółte / Czerwone / Białe | Tańsze wyroby; występuje również w kolorze białym |
| Srebro czyste | 10,49 | 2,5–3 | 962 | Biały | Miękkie; podatne na oksydację |
| Srebro 925 (Sterling) | 10,3–10,5 | 3–3,5 | 802–895 | Biały | Najczęściej stosowany stop srebra |
| Platyna | 21,45 | 3,5–4 | 1768 | Srebrzystobiały | Wysoka odporność na korozję |
| Pallad | 12,02 | 4,5–5 | 1555 | Srebrzystobiały | Lekki metal z grupy platynowców |
| Ród | 12,45 | 6 | 1964 | Jasny, błyszczący | Powłoki (rodowanie) |
| Iryd | 22,56 | 6–6,5 | 2446 | Srebrzysty | Bardzo twardy, trudny w obróbce |
| Miedź | 8,96 | 3 | 1084,6 | Czerwony | Składnik stopów złota i srebra |
| Cynk | 7,14 | 2,5 | 419,5 | Szarobiały | Obniża temperaturę topnienia stopów |
| Nikiel | 8,91 | 4 | 1455 | Srebrzysty | Utwardza stopy; może uczulać |
| Tytan | 4,51 | 6 | 1668 | Srebrny | Lekki, hipoalergiczny |
| Mosiądz (Cu+Zn) | 8,4–8,73 | 3–4 | 900–940 | Żółty | Łatwy w odlewie i obróbce |
| Brąz (Cu+Sn) | 7,4–8,9 | 3–4 | 850–1050 | Czerwonobrązowy | Parametry zależne od ilości cyny |
| Stal nierdzewna 316L | ~8,0 | 5–5,5 | 1400–1420 | Srebrnoszary | Odporna i twarda; biżuteria męska |
Jak interpretować dane z tabeli?
Wartości twardości podano w skali Mohsa (1–10), opisującej odporność materiału na zarysowania. Metale szlachetne, takie jak złoto, srebro i platyna, mają twardość 2–4, natomiast stopy z dodatkami metali (np. miedź, nikiel, cynk) są znacznie twardsze. Im wyższa liczba, tym metal bardziej odporny na ścieranie i deformację.
Które złoto jest najtwardsze?
Złoto czyste (999) jest miękkie, dlatego stosuje się jego stopy. Złoto próby 333 (8K) zawiera więcej domieszek, dzięki czemu jest twardsze i może występować w kolorze żółtym, czerwonym lub białym. Złoto 585 (14K) to kompromis pomiędzy trwałością a wartością kruszcu, natomiast 750 (18K) jest bardziej miękkie, lecz cenione za szlachetny odcień.
Zastosowanie tabeli w pracy jubilera
- Dobór metalu do projektu biżuterii: obrączek, pierścionków, naszyjników i bransolet.
- Porównanie właściwości fizycznych stopów pod kątem koloru, gęstości i twardości.
- Pomoc w obliczaniu masy i kosztów produkcji biżuterii.
- Wsparcie przy projektowaniu modeli 3D i wyborze technik obróbki.
Dlaczego warto korzystać z tabeli metali?
Precyzyjne dane dotyczące gęstości i twardości pomagają jubilerom oraz projektantom biżuterii podejmować świadome decyzje projektowe. Dzięki temu łatwiej dobrać odpowiedni stop metalu, przewidzieć jego zachowanie podczas lutowania, polerowania i grawerowania. Tabela stanowi także narzędzie edukacyjne dla uczniów szkół jubilerskich i pasjonatów złotnictwa.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jakie złoto jest najtrwalsze?
Najtrwalsze jest złoto o niższej próbie, np. 333 lub 585. Zawiera więcej metali domieszkowych, które zwiększają jego twardość i odporność na zarysowania.
Co oznacza skala twardości Mohsa?
Skala Mohsa określa odporność materiału na zarysowanie. Diament ma wartość 10, a talk – 1. Większość metali jubilerskich mieści się w zakresie 2–6.
Dlaczego złoto 333 może być białe?
W złocie próby 333 białą barwę uzyskuje się dzięki domieszce metali takich jak nikiel, srebro lub pallad, które roz+ kalkulator pomocniczy masa (g) = objętość (cm³) × gęstość (g/cm³)